header

« Terug naar het overzicht van Brandpunt juli 2007

Dit schooljaar juli 2007

Discussienota minister Vandenbroucke over nieuwe financiering leerplichtonderwijs

Naar een hervorming van het secundair?

Op 15 juni 2007 maakte onderwijsminister Frank Vandenbroucke zijn discussienota opopenbaar over de nieuwe financiering van het leerplichtonderwijs. Diezelfde voormid-dag gaf kabinetschef Dirk Van Damme toelichting over dit uitzonderlijk belangrijke dos-sier aan de Vlaamse Onderwijsraad. Een dossier dat kan leiden tot een grondige hertim-mering van het secundair onderwijs. Na beraad zal ook COC zich hierover uitspreken. Brandpunt tekent alvast de krijtlijnen uit.

Uitgangspunten

De uitgangspunten gebaseerd op het Vlaams regeerakkoord en de Beleidsnota onderwijs zijn te vatten in twee stellingen:
- "gelijke financiering voor elk kind met dezelfde noden"
- "elke school in eenzelfde situatie moet over gelijke middelen beschikken".
Vanaf 2011 moet de subsidiëring of financiering van alle scholen uit het leerplichtonder-wijs op deze principes zijn geschoeid.

Motieven en doelstellingen

Vertrekkend van de gelijke behandeling zal er volgens de nota een einde komen aan de jarenlange discussie over de financiering van de onderwijsnetten. Er kunnen alleen nog 'objectiveerbare' verschillen tussen scholen zijn. Volgens de berekeningen van het bu-reau Deloitte zou dit een verschil van zowat 7,5 % doen verantwoorden. Die verschillen zitten dan in de extra taken die het officieel onderwijs moet uitvoeren zoals het aanbieden van alle erkende godsdiensten en niet-confessionele zedenleer.

Om het principe van de gelijke behandeling van de kinderen met gelijke noden waar te maken, gaat men uit van bepaalde leerlingenkenmerken. Dat zou een einde maken aan de kloof tussen 'witte' en concentratiescholen. In de veronderstelling dat doordoor een bete-re sociale mix zal ontstaan, zullen de meer kansarme kinderen voor de scholen meer geld vertegenwoordigen. Meer middelen voor extra ondersteuning moeten meer leerkansen realiseren voor leerlingen met barrières. Scholen wil men stimuleren een goede aanpak te ontwikkelen.

Het bekende mantra 'doelmatig gebruik van overheidsmiddelen' voorkomt toch niet de erkenning van de nood aan meer werkingsmiddelen voor de scholen. De nota gaat uit van 'goed bestuur' dat transparantie, eenvoud en voorspelbaarheid van het financieringssys-teem vooronderstelt.

Reikwijdte en ambitie

De ambities van de onderwijsminister worden uiteraard ingeperkt door de haalbaarheid en de beschikbare budgetten. Het leerplichtonderwijs krijgt dus vanaf 1 september 2008 extra werkingsmiddelen. De bedragen liggen al decretaal vast, maar de concrete verdeelsleutel over de scholen en net-ten nog niet. Vier indicatoren voor leerlingenkenmerken zullen via nog te bepalen ge-wichten de verdeling bepalen.
Voor de verdeling werkingsmiddelen zal men 75% van de loonlast van het statutair MVD-personeel in GO! immuniseren. Men beschouwt de return van deze personeels-groep - die al lang in afbouw is - als niet optimaal. De resterende kosten blijven wel ten laste van de werkingsmiddelen.
In principe zou iedere school van de extra werkingsmiddelen kunnen profiteren, maar niet in dezelfde mate. Geen enkele inrichtende macht zal volgens het kabinet van minister Vandenbroucke moeten inleveren. Op het niveau van de school kan dit niet gegarandeerd worden.
De personeelsomkadering wordt niet onmiddellijk gevat, maar Vandenbroucke neemt zich toch voor leerlingenkenmerken te integreren in de verdeling van de omkadering van-af  2011. Bij wijze van overgang komt er een derde GOK-cyclus voor 2008-2011. In functie van de schoolkenmerken wordt geen hervorming van omkaderingsregeling op korte termijn voorzien, wel de start van een debat hierover met het oog op een eventuele hervorming in de volgende legislatuur.

Leerlingenkenmerken

Voor de financiering per leerling zullen vier leerlingenkenmerken spelen:
- het opleidingsniveau van de moeder;
- het al of niet ontvangen van een schooltoelage;
- de taal van de leerling;
- de woonplaats van de leerling.
Het zijn wetenschappelijk onderzochte criteria die een belangrijke impact hebben op het schoolsucces van een leerling. De eerste jaren zal een deel van die informatie nog ge-woon gevraagd moeten worden aan de ouders, maar vanaf 2011 zou die volledig moeten beschikbaar zijn via databanken.

1/ Het opleidingsniveau van de moeder wordt gezien als een indicator van de culturele bagage van het gezin van de leerling. Er zal onderscheid gemaakt worden tussen LSO en HSO, SO en HO. Gegevens worden aanvankelijk gehaald uit een verklaring op eer, die geleidelijk vervangen wordt door gegevens uit databanken.

2/ De schooltoelage is een indicator voor de financiële draagkracht van het gezin van de leerling. Het verwijst naar het pedagogisch comfort. Of dit meespeelt, hangt af of het ge-zin rechthebbend is of niet. Voor het basisonderwijs gaat men mogelijk eerst uit van het vervangingsinkomen en vanaf 2011 van de schooltoelage. Voor het secundair onderwijs zal men het huidig percentage verrekenen om vanaf 2010 te werken met de gegevens van de toegekende schooltoelagen.

3/ In de factor taal, indicator voor het taalkundig en cultureel kapitaal van het gezin, wordt zowel de gebruikte thuistaal als het taalgebruik in rekening gebracht: spreekt de leerling thuis Nederlands of niet, en is zijn taalgebruik rijk of arm? De gegevens thuistaal zijn bij de aanvang gebaseerd op verklaring op eer. Via Kind & Gezin wil men databan-ken aanleggen. Het inschatten van het taalgebruik dient te gebeuren via een bevraging van ouders en/of leerlingen.

4/ De woonplaats (buurt) tenslotte is een indicator voor het sociaal kapitaal van het gezin van de leerlingen. Hier spelen aspecten als rolmodellen of buurtnetwerken. Men zal hier niet het individu bekijken maar wel het percentage leerlingen met schoolse vertraging per statistische sector. Het effect zal bepaald worden door de mate waarin het niveau van de buurt afwijkt van het Vlaamse gemiddelde
Voor de gegevens zal men de data van het Nationaal Instituut voor de Statistiek hanteren.

Schoolkenmerken in omkaderingsregeling

Enerzijds zegt de nota dat er niets gewijzigd aan huidige systemen van berekening voor de personeelsomkadering van de scholen op basis van schoolkenmerken. Er wordt zelfs onderzocht hoe grote basisscholen iets beter kunnen omkaderd worden.
Anderzijds zet de nota wel fundamentele vragen bij de huidige omkaderingsregels voor het secundair onderwijs. Een grondige hervorming zou daaruit kunnen voortkomen, wel-licht met een effect op de omkadering. Onder meer stelt de nota vragen bij de rol en de functie van de eerste graad (A en B-stroom), het studieaanbod in tweede en derde graad, de oriëntering van leerlingen, het aanbod, leren & werken, de schoolgroott, en tenslotte rationalisatie en vrije keuze.

Architectuur financiering

In principe wil men een maximale afstemming tussen de regelingen voor basis- en secun-dair onderwijs. Zo worden de indicatoren zoveel mogelijk gelijklopend. De open end fi-nanciering wordt behouden en er komt geen enveloppesysteem. De flankerende omkade-ringsregelingen blijven apart bestaan. De onrechtstreekse toekenning van de werkings-middelen voor het Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap in de vorm van een dotatie aan de RAGO, blijft behouden. De andere scholen krijgen die zoals voorheen recht-streeks.

Voor de omkadering basisonderwijs vanaf 2011 worden de leerlingenkenmerken toege-past op de lestijden volgens de schalen, de meeste aanvullende lestijden (lichamelijke op-voeding (KO en LO), anderstalige leerlingen Rand en gelijke kansenbeleid), de GOK+ lestijden van 2007-8 en de bijkomende z-lestijden bij vrijwillige fusie. Dat zal niet het geval zijn voor de andere lestijden en punten, die blijven apart berekend.

De werkingsmiddelen voor het basisonderwijs worden vanaf 2008 verdeeld op basis van de leerlingenkenmerken en vanaf dan wordt de gelijke behandeling toegepast. Voor de middelen buitengewoon onderwijs worden geen leerlingenkenmerken gehanteerd maar wordt de gelijke behandeling wel doorgevoerd vanaf 2008.

Voor de omkadering secundair onderwijs komt er een derde GOK-cyclus 2008-2011. Er worden enkele aanpassingen voorzien zoals het verlagen van de 25% drempel in tweede en derde graad en het verhogen van enkele gewichten. Vanaf 2011 zullen de leerlingen-kenmerken een rol spelen. Dit kan volgens de nota alleen via een hervorming van het se-cundair onderwijs.

De werkingsmiddelen van het gewoon secundair onderwijs gaan geleidelijk uit van leer-lingenkenmerken en gelijke behandeling vanaf 2008 en pas volledig vanaf 2011 als er extra middelen gevonden worden. Voor het buitengewoon secundair onderwijs spelen geen leerlingenkenmerken mee en voorziet men ook geleidelijk en vanaf 2011 een volle-dig gelijke behandeling op voorwaarde van extra middelen.

Voor Brussel en de Rand blijven de huidige systemen van berekening omkadering scho-len behouden. Voor Brussel schat men in dat de toepassing van de nieuwe financiering vanaf 2011 voor extra omkadering zal zorgen. Het surplus, vergeleken met huidige finan-ciering, zou dan verdeeld worden over de Brusselse scholen op basis van een uit te wer-ken afsprakenkader. Voor de Rand denkt men aan een analoge regeling.

Verdere aanpak en proces

Een grondig debat volgt in de Vlaamse Onderwijsraad. Dat moet resulteren in een advies van de algemene raad in september, na discussie in de raden secundair onderwijs en ba-sisonderwijs. Een werkgroep, waar ook COC vertegenwoordigd wordt, zal instaan voor het uitwerken van een ontwerp van advies. De onderwijsminister voorziet een bevraging van de actoren van het leerplichtonderwijs in oktober.
Voor de eerste regeling voor werkingsmiddelen, gekoppeld aan kostenbeheersing basis-onderwijs, komt er een voorontwerp van decreet dat in december op de Vlaamse regering zou besproken worden. Voor de derde GOK-cyclus vanaf 1 september 2008 zouden de decretale wijzigingen via het volgende verzameldecreet (OD XVIII) ingeschreven wor-den. Tenslotte volgt ook de opstart van een grondig debat over de hervorming van het secundair onderwijs die de minister wenselijk acht na 2011.

Rudy Van Renterghem

zie voor de volledige tekst van de discussienota www.coc.be
reacies welkom op coc.rvanrenterghem@acv-csc.be



 
Onze website maakt gebruik van cookies.