header

« Terug naar het overzicht van Brandpunt maart 2007

Dit schooljaar maart 2007

Kleuterparticipatie

Overheid wil kleuterparticipatie stimuleren om gelijke onderwijskansen te bevorderen

Alle kleuters een jaar verplicht naar school

De overheid wil de deelname van zoveel mogelijk kleuters aan het onderwijs bevorderen. Het gaat dan zowel over de inschrijving van de kleuters als over de effectieve aanwezigheid ervan op school. Een zo vroeg mogelijke deelname aan het onderwijs is positief voor kinderen, in het bijzonder voor kansarme kinderen en voor allochtonen zou het de gelijke kansen moeten bevorderen. De minister werkt dan ook aan een aantal maatregelen om dit te realiseren. Enerzijds via een 'inschrijvingsplicht' en anderzijds via bijkomende ondersteunende maatregelen.  COC steunt de intenties van harte maar is rationeel waakzaam voor de concretisering.

Inschrijvingsplicht

In Vlaanderen start de leerplicht op 6 jaar. Het kleuteronderwijs tussen de leeftijd van 2,5 tot 6 jaar is dan ook volledig vrij. De deelname aan het kleuteronderwijs is in Vlaanderen op dit ogenblik al hoog, zelfs zeer hoog in vergelijking met andere Europese landen. Zowat 97 procent van alle Vlaamse vijfjarigen is ingeschreven op een school. Ook de deelname van jongere kinderen is hoog.
Toch is er een groep, vooral kansarme, ouders die hun kind pas vrij laat of niet in het kleuteronderwijs inschrijven, terwijl heel wat studies uitwijzen dat juist voor de kinderen van deze groep de effecten van deelname aan het kleuteronderwijs zeer gunstig zouden zijn.

Onderwijsminister Vandenbroucke wil alle kleuters op school krijgen omdat hij ervan uitgaat dat net die kleine groep die niet naar de kleuterklas gaat, een ernstige achterstand oploopt. Een achterstand die zij vaak blijven meeslepen tot het einde van de leerplicht en ook verder in het maatschappelijk leven en de beroepsloopbaan. De minister wil daarom alle kleuters minstens een jaar verplicht naar school sturen. Wie naar het eerste leerjaar wil, moet daarvoor een jaar lang regelmatig naar een Nederlandstalige kleuterklas geweest zijn. Is dat niet het geval, dan zal de zesjarige eerst naar de kleuterklas moeten.

Een echte wettelijke verlaging van de leerplicht naar vijf jaar komt er strikt genomen niet. Verlaging van de leerplicht is federale materie. De Vlaamse overheid kan wel stappen zetten om de eventuele leerplichtverlaging voor te bereiden en de bestaande leerplichtcontrole te verhogen. De Vlaamse overheid kan een bijkomende toelatingsvoorwaarde voor het lager onderwijs uitwerken zoals één jaar deelgenomen hebben aan het kleuteronderwijs. Vandaar de nieuwe notie 'inschrijvingsplicht'.
Al wil de minister enige soepelheid aan de dag leggen, toch is dit een feitelijke verlaging van de leerplicht. Een timing is er nog niet, maar de minister is ervan overtuigd dat dit het goede spoor is en wil er, zoals het hem kenmerkt, dan ook zo snel mogelijk werk van maken.

Impulsplan

Naast de inschrijvingsplicht zal er een "impulsplan" uitgewerkt worden met diverse assen,  onder meer via een efficiënte gegevensverzameling en een betere ondersteuning voor de kleuterschool via een verbetering van het systeem van zomerklassen, extra uren zorg, bijkomende GOK-lestijden en andere maatregelen.

Bedoeling is om precies zicht krijgen op welke ouders hun kinderen niet naar het kleuteronderwijs laten gaan. Het beleid vindt een nominatieve lijst dan ook nodig om met deze ouders in contact te kunnen komen. We veronderstellen dat een vergelijkbare procedure op kleuters toegepast zal worden als die voor de leerplichtcontrole. Die gaat uit van een vergelijking van het rijksregister met de inschrijvingen in de school.
De resultaten van de controle worden dan doorgegeven aan Kind en Gezin, die de betrokken gezinnen kan opzoeken en daarna de nodige informatie bezorgt aan het departement. Op basis van deze informatie worden de LOP's geactiveerd (zie verder).

Betere ondersteuning

Om ook de basisscholen in staat te stellen en te motiveren om meer kleuters aan te trekken, moeten ze hiertoe beter ondersteund worden. De overheid wenst daarom een verbetering van het systeem van zomerklassen te realiseren waardoor het kleuteronderwijs beter omkaderd wordt. Deze aanpassing is ten andere een oude eis van onze sector basisonderwijs.

Scholen krijgen nu weinig of geen extra ondersteuning voor de 'instappertjes'. De aangroei die men moet bereikt hebben om de omkadering te mogen herberekenen, bedraagt gemiddeld 12 kleuters. De bedoeling is te evolueren naar een systeem van zomerklassen waarbij scholen sneller recht hebben op bijkomende lestijden en waardoor het probleem van aangroeiende kleuterklassen na elke instapdatum voor een deel van de baan zou moeten zijn. Dat zou het comfort in de kleuterschool in zekere mate verbeteren.
Het is ook de bedoeling van de overheid om ouders die nu eerder weigerachtig zijn om hun kleuter te laten instappen omwille van het beeld van de overvolle klasjes, te overtuigen de stap toch te zetten. Of zij hiermee over de brug gehaald kunnen worden, is nog zeer de vraag.

Daarnaast wil de overheid ook extra uren zorg op het niveau van de scholengemeenschap om kleuters aan te trekken en beter te begeleiden. In de wandelgangen wordt dit reeds de 'Zorg +' genoemd. Deze uren zouden toegekend worden op basis van het aantal kleuters in de scholengemeenschap.  Ze zijn bedoeld om voor elke school een actief en geïntegreerd beleid rond verhoogde kleuterparticipatie uit te tekenen en uit te voeren. Dergelijk beleid, onderdeel van het gelijke onderwijskansen (GOK-) beleid, omvat onder meer aspecten als waakzaamheid voor kleuters die nog niet werden ingeschreven, contacten met de gezinnen van niet ingeschreven kleuters, contacten met diverse externe instanties zoals Kind en Gezin of Schoolopbouwwerk, aandacht voor afwezigheden bij ingeschreven kleuters, het uitwisselen van expertise…

De overheid denkt ook aan bijkomende lestijden voor scholen met een hoge concentratie aan kleuters die aan de GOK-indicatoren voldoen, ondertussen uren 'GOK +' genoemd. Uitgaande van de vaststelling dat het vooral kansarme ouders betreft die hun kleuters niet of pas vrij laat in de kleuterschool inschrijven, gaat de overheid ervan uit dat het hier gaat om  kinderen die aan de GOK-indicatoren voldoen.
Verder redenerend vanuit dat standpunt vindt zij dat er ook kan vanuit gegaan worden dat scholen met veel 'GOK-kleuters' in een beurt gelegen zijn waarin een aantal kleuters nog niet aan het onderwijs participeren. Het is de bedoeling om ook deze kleuters naar school te krijgen en daarvoor de school goed te omkaderen.

Tweedelijnsondersteuning

De zogenaamde tweedelijnsondersteuning wordt gericht op een intensieve begeleiding van de kleuteronderwijzers die met een grote concentratie aan doelgroepleerlingen geconfronteerd worden. Het gaat dan over een LOP-gebied met een concentratie van 25% GOK-leerlingen. Hier wordt door de overheid ook een vergelijking gemaakt met de tweedelijn in de Vlaamse Rand.

Naast de investering in omkadering wordt er ook geïnvesteerd in de begeleiding van kleuteronderwijzers die met veel niet-Nederlandstalige kleuters worden geconfronteerd. Er is immers een duidelijk verband tussen het niet gebruiken van het Nederlands thuis en de schoolse prestaties en de leerachterstand. Daarom is het van belang de taalvaardigheid van kleuters te verhogen. De tweedelijnsondersteuning zal vooral bestaan uit een intensieve begeleiding van de kleuteronderwijzer en gericht zijn op het pedagogisch-didactisch handelen.

Rol voor CLB en LOP

De overheid ziet ook een bijkomende opdracht voor de centra voor leerlingenbegeleiding (CLB). Zij zouden moeten fungeren als draaischijffunctie tussen onderwijs en welzijn. Het is blijkbaar de bedoeling dat de CLB's intensiever de aanwezigheid van ingeschreven kleuters opvolgen en ouders hierin ondersteunen.

Daarnaast wordt het een opdracht voor de Lokale Overlegplatforms (LOP)  om alle betrokkenen rond de tafel kunnen brengen. De LOP's zullen aldus draaischijffunctie moeten vervullen ten aanzien van alle betrokkenen die met de diverse nieuwe gegevens (zie hoger) aan de slag kunnen gaan. In het LOP komen inderdaad partners zoals scholen, gemeenten, CLB's, Kind en Gezin. Op dit niveau zou volgens de overheid dus concreet gewerkt worden rond kleuterparticipatie. Een aantal LOP's doet dit overigens nu al, met klaarblijkelijk vrij goed resultaat tot gevolg.

En verder…

In Vlaanderen dient men inderdaad stil te staan bij de continuïteit en coördinatie tussen de opvang van de peuters tot de leeftijd van drie jaar en het kleuteronderwijs. Deze overgang verloopt momenteel vaak nog zeer abrupt. Vanuit het departement Onderwijs stuurt men aan op een 'naadloze overgang' voor het kind tussen opvang en onderwijs. Het ligt voor de hand dat de bevoegdheidsdomeinen Onderwijs en Welzijn hiertoe moeten samenwerken. Vanuit Onderwijs bevestigd men deze intentie.

Daarnaast voorziet de overheid een ruime sensibiliseringscampagne om ouders en publieke opinie aan te sporen hun kind in het kleuteronderwijs in te schrijven én het regelmatig aanwezig te laten zijn. Verdere informatie hierover is nog niet beschikbaar. Allicht zal het onder meer gaan over televisiespotjes.

En tenslotte is er ook nog een verband met het dossier van de kosteloosheid van het basisonderwijs. Het wegwerken van eventuele financiële drempels door het realiseren van de kosteloosheid en de schooltoelage gekoppeld aan aanwezigheid van kleuters, kan evenzeer bijdragen tot het realiseren van de doelstellingen.

Volwassen beleid voeren

Met alleen ideeën zal niet veel gerealiseerd worden. De overheid gaat van start met een gericht beleid. Veel zal afhangen van de concrete uitwerking via decreet en besluiten, via de samenwerking met andere beleidsniveaus. En dit maakt COC bezorgd. De peuter en kleuterjaren vormen de meest kritieke periode voor de ontwikkeling van een kind, het verwerven van taalvaardigheden en geletterdheid. In die periode wordt de kiem gelegd voor de toekomst: schoolsucces of schoolachterstand. Het is de basisstap voor onderwijs waar effectief kan gewerkt worden aan gelijke onderwijskansen. COC pleit dan ook voor een volwassen beleid.

Rudy Van Renterghem

 



 
Onze website maakt gebruik van cookies.